Sekcja Filozofii Techniki Koła Naukowego Studentów Filozofii UJ

Z inicjatywy Adriana Mroza (RL) | Abenteuerzeita (SL), w listopadzie 2015 została powołana Sekcja Filozofii Techniki Koła Naukowego Studentów Instytutu Filozofii UJ.

Przewodniczący sekcji: Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) – a.mroz@student.uj.edu.pl
Wiceprzewodnicząca: Dorota Tomaszewska (RL) | Noc Walpurgii (SL) – grrr@o2.pl

Deklaracja członkowska: Sekcja Filozofii Techniki – deklaracja członkowska

Poruszana tematyka dotyczy takich zagadnień, jak: techno-sceptycyzm/entuzjazm, techno-religa, rzeczywistość wirtualna, bionika, nanotechnologia, sztuczna inteligencja, wpływ techniki na życie człowieka i społeczeństwa, techné, interakcja, dyskursy gier wideo.

Terminologia:
Jędrzej Maliński, Techne, źródło Techniki

Proponowana literatura: (może ulec zmianie w zależności od zainteresowań członków sekcji):

1. Spitzer Mafred, Cyfrowa Demencja: W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci.
2. Noah Yuval Harari, Od zwierząt do Bogów: Krótka Historia ludzkości.
3. Ray Kurzweil, Nadchodzi osobliwość. Kiedy człowiek przekroczy granice biologii.
4. James Gleick, Informacja: bit, Wszechświat, rewolucja.
5. Stanisław Lem, Summa technologiae.
6. Dominc Pettnam, Love and other technologies.
7. Philipp Zimbardo, Nikita Coloumbe, Gdzie Ci Mężczyźni.
8. Sidey Myoo, Joanna Hańderek, Filozofia Technologii

Filmy:
Metropolis, film fabularny, reż. Fritz Lang (1927)
Ex-Machina, film fabularny, reż Alex Garland (2015) – recenzja
Chappie, filma fabularny, reż. Neill Blomkamp (2015) – zwiastun
Transcendencja, film fabularny, reż. Wally Ofister (2014) – zwiastun
Herfilm fabularny, reż. Spike Jonze (2013)
Matrix, film fabularny, reż. Larry i Andy Wachowscy (1999, 2003) – Wiki

Zapraszamy:)


Spotkanie 1

17 listopada 2015

Spotkanie organizacyjne Sekcji Filozofii Techniki KNSF UJ, podczas którego referat wygłosił Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) Wpływ techniki na życie człowieka.


Spotkanie 2

1 grudnia 2015

Na podstawienie książki Manfreda Spitzera Cyfrowa Demencja: W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci, referat wygłosił Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL), Morlokowie czy Elojowie? Wpływ techniki na życie człowieka. Omawiano wybrane zagadnienie związane ze zmianą sposobu funkcjonowania mózgu, wpływ techniki na umysł człowieka. Nawiązano także do futurologii  Herberta G. Wellsa.

Literatura:
1. Spitzer Mafred, Cyfrowa Demencja: W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci.
2. Herbert G., Wehikuł Czasu.
3. Herfilm fabularny, reż. Spike Jonze (2013)


Spotkanie 3

15 grudnia 2015

Referat wygłosiła Dorota Tomaszewska (RL) | Noc Walpurgii (SL), zatytułowany Zmierzch człowieczeństwa: paradoksy posthumanizmu.

Celem referatu było skonfrontowanie etycznej refleksji dotyczącej tzw. radykalnego doskonalenia istoty ludzkiej z poglądami zwolenników ruchów posthumanistycznych. Swoistym meta-celem towarzyszącym badaniu problemu body enhacement było wskazanie na funkcję wprowadzania namysłu filozoficznego i etycznego na obszarze nauk empirycznych.

Główny przedmiot dyskusji stanowiła krytyczna praca Nicholasa Agara pt. Humanity’s End. Why We should Reject Radical Enchancement. W książce tej Agar mierzy się z poglądami technologicznych entuzjastów z dwóch posthumanistycznych obozów: kompatybilistów, zakładających brak konfliktu pomiędzy człowieczeństwem a możliwymi do uzyskania przez człowieka udoskonaleniami (to stanowisko m. in. Raya Kurzweila) oraz inkompatybilistów, z Nickiem Bostromem na czele, którzy promują wizję stworzenia nowego, lepszego gatunku, bez żalu żegnając dotychczasowego człowieka.

Nicolas Agar podejmuje krytykę radykalnego doskonalenia niejako z dwóch frontów. Po pierwsze stara się wykazać nierealistyczność wielu z założeń posthumanistycznych projektów. Jest sceptyczny wobec możliwości stworzenia mocnej AI i przeciwstawia poglądom atomistycznym ujęcie holistyczne. Nie wierzy też w założenie o wysokiej kompatybilności człowieka i maszyny. Jego stanowisko ontologiczne nie pozwala na uznanie, że istnieć może tożsamościowa ciągłość pomiędzy „ja” a jego kopią w innym substracie materialnym, stąd stanowczo odrzuca pomysł uploadu, powołując się m. in. na tzw. „Zakład Searle’a”.

Tam z kolei, gdzie filozof przewiduje potencjalne powodzenie projektów doskonalenia, przestrzega on przed ich ubocznymi skutkami. Tak próbuje się on rozprawić z projektem Aubreya de Greya, obiecującego długowieczność dzięki nanobiotechnologii, która miałaby likwidować skutki procesów starzenia się. Agar odmalowuje perspektywę życia sprzecznego z naturą ludzką. Jest, mówiąc językiem de Greya, fanatykiem, któremu przyświeca przekonanie, że odbierając człowiekowi śmierć, odbiera mu się jednocześnie wartość życia.

Wreszcie – etyk rozważa konsekwencje społeczne, które mogłyby wyniknąć z podziału ludzi na „naturalnych” i „udoskonalonych”. Przywołuje szereg klasycznych antyutopii, w tym Wehikuł czasu Herbert G. Wellsa i dowodzi naiwności koncepcji „demokratycznego transhumanizmu”.

Literatura uzupełniająca:

Nick Bostrom, Transhumanist Values

Nicholas Agar, Humanity’s End. Why We Should Reject Radical Enhancement (MIT)

Video:

Neil Harbisson: I listen to color, pierwszy oficjalny “cyborg” (TED)
Gattaca – Szok przyszłości, film fabularny, reż. Andrew Niccol – zwiastun
The Brave New Bionic World – Film o modyfikacji ciała (TED)

Noc Walpurgii – Zmierzch człowieczeństwa. Paradoksy posthumanizmu (streszczenie)

Noc Walpurgii, Zmierzch człowieczeństwa: paradoksy posthumanizmu


Spotkanie 4

5 stycznia 2016

Referat zatytułowany Czy wirtualni idole zastąpią dotychczasowych? wygłosił Creepy4U (SL).

Każdy z nas ulega pewnym złudzeniom. Przez to czasami nie jesteśmy w stanie odróżnić rzeczywistego obrazu świata od jego wirtualnej kreacji. Francis Bacon widząc to stworzył teorię złudzeń nazywaną przez niego teorią idoli. Wspólnie zastanawialiśmy się nad takimi zagadnieniami jak to, czym właściwie są idole i skąd pochodzą? Jaki wpływ wywierają idole na nasze życie?
Jaką rolę spełnia technika i technologia w tworzeniu idolów i jak zamierza ją spełniać w przyszłości?

Literatura:
Francis Bacon, Novum organum


Spotkanie 5

19 stycznia 2016

Referat zatytułowany Nauka jako religia – czy “racjonalista” ma swój kult? przedstawiła Teodora Zawieja.

Nauka vs. wiara – to zagadnienie stare jak samo istnienie nauk empirycznych, w którym przedstawia się odmienne sposoby modelowania rzeczywistości, a niekiedy poszukuje syntezy, by wkrótce znów powrócić do nierozwiązywalnego sporu. Tym razem pozostawimy ten konflikt na uboczu i przyjrzymy się, w jaki sposób nauka, w sposób niekoniecznie zamierzony, może przejmować funkcje i cele religijne. Porozmawiamy o quasi-naukowym kulcie i zastanowimy się, ile wiary potrzeba, by utrzymać hipotezy, których ziszczenia bardzo się pragnie.

Wprowadzenie wygłoszą Abenteuerzeit (SL) i NocWalpurgii (SL).


Spotkanie 6

1 marca 2016

Referat zatytułowany Miłość w środowisku elektronicznym wygłosił Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL)

Dyskusja dotyczyła tematyki miłości i środowiska elektronicznego – w jaki sposób może ono zmieniać interakcję i wpływać na intymność między ludźmi.

Literatura:
Turkle Sherry – Samotni razem
Dominic Pettman – Love and other technologies

Ustalono termin spotykanie w RL w celu przekazania Abenteuerzeit’owi potrzebnych deklaracji uczestnictwa w Sekcji.
Zaproponowano zorganizowanie konferencji naukowej w Academia Electronica.


Spotkanie 7

15 marca 2016

Referat zatytułowany Między wolnością a odpowiedzialnością – charakter współczesnych relacji w rozmowach Z. Baumana i D. Lyona wygłosiła Dorota Tomaszewska (RL) | Noc Walpurgii (SL).

Inspiracją dla rozważań będą rozmowy Z. Baumana i D. Lyona, zebrane w publikacji “Płynna inwigilacja”. Pojawi się i wątek etyczny – oddajemy w tym kontekście pod rozwagę źródła etyki wskazywane przez Emmanuela Levinasa.

 


Spotkanie 8

5 kwietnia 2016

Referat zatytułowany Obraz ciała w środowisku elektronicznym wygłosiła mgr Aleksandra Budzisz (RL) | Skrzydlatamara (SL).

Ciało fizyczne jest podstawą funkcjonowania każdego człowieka, na podstawie interpretacji doznań z nim związanych powstaje w umyśle ‘obraz ciała’. Konstrukt ten opiera się na afektywnych doświadczeniach (emocje i odczucia), kognitywnym aspekcie czyli myślach i przekonaniach oraz zachowaniach. W trakcie spotkania przedstawiona zostanie koncepcja zapośredniczania doświadczeń ze względu na perspektywę pierwszo lub trzecioosobową, oraz metodzie pracy terapeutycznej w immersyjnym środowisku elektronicznym, która ma na celu poprawę obrazu ciała występującego w negatywnej formie m.in. w zaburzeniach odżywiania.(Facebook SFTKSFIFUJ)


Spotkanie 9

10 maja 2016

Adrain Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) przedstawił swoją recenzję książki Jamesa Gleicka pt. Informacja: „Bit, Wszechświat, rewolucja” (streszczenie).

Każda epoka ma swoją cechę szczególną. Żyjemy w wieku „informacji”, tak jak nasi przodkowie żyli w wieku „pary”, „żelaza” czy choćby „kamienia łupanego”. Czym właściwie jest „informacja”? Na to pytanie odpowiada znany popularyzator nauki i autor bestsellerów James Gleick.

Jego najnowsza książka to rewolucyjna lektura, która pozwala zupełnie inaczej spojrzeć na współczesny świat. Informacja to podróż przez wieki sięgająca najdawniejszych czasów, kiedy każda myśl odchodziła w zapomnienie równie szybko, jak się rodziła.

Gleick prowadzi czytelnika od pierwszych systemów komunikacyjnych, takich jak tam-tamy, aż do współczesności, kiedy wszyscy bezwiednie staliśmy się ekspertami od wszystkiego, a problemem nie jest brak informacji, ale jej nadmiar. Przybliża sylwetki częstokroć zapomnianych geniuszy i wizjonerów odpowiedzialnych za to, jak rozumiemy dzisiaj informację i jak się nią posługujemy. Każda informacja może zmienić Twój punkt widzenia.

Ta Informacja odmieni całkowicie Twoje spojrzenie na świat.

Sekcja Filozofii Techniki Koła Naukowego Studentów Instytutu Filozofii UJ_Spotkanie 9_Abenteuerzeit_Bit, wszechświat, rewolucja_10 maja 2016


Spotkanie 10

18 października 2016

Adrain Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) przedstawił swoją recenzję książki Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2015), autorstwa Yuvala Noaha Harari (Facebook)

Wypowiedź Autora książki:

Referat Abenteuerzeita na temat książki:


Spotkanie 11

8 listopada 2016

Dorota Tomaszewska (RL) | Noc Walpurgii (SL) przedstawiła swoją recenzje książki Nicholasa Carra, Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg (Facebook).


 

Spotkanie 12

6 grudnia 2016

Adrian Mróz (RL) | Abenteurzeit (SL), wygłosił referat Superinteligentny Lewiatan: zarys problemu autonomii człowieka a autonomizacja urządzeń, w którym przedstawił koncepcje Tomasza Hobbesa w kontekście współczesnego społeczeństwa. Zestawiono powyższe zagadnienia z ideą “Smart Cities” francuskiego filozofa, Bernarda Stieglera. Próbowano odpowiedzieć na pytania „Czy lub kiedy człowiek przestanie być autonomicznym podmiotem?”, albo „Czy człowiek w ogóle może być samodzielny?” (Facebook)


Spotkanie 13

17 grudnia 2016

Przemysław Zawadzki (RL) | LightYagami (SL) przedstawił referat pt. Lo i s̶t̶a̶ł̶o̶ ̶s̶i̶ę̶ co się stanie? Zaduma nad biologiczną i sztuczną superinteligencją przyszłości. (Facebook)

Abstrakt:

Superinteligencja to najbardziej ogólnie hipotetyczna inteligencja, która znacznie przekracza kognitywne możliwości współczesnych ludzi w praktycznie każdej dziedzinie aktywności umysłowej, włączając w to naukową kreatywność, wiedzę ogólną i zdolności społeczne. Można wyróżnić co najmniej dwie kategorie superinteligentnych systemów – biologiczną i sztuczną – obie mogą być związane z umysłem ludzkim. Pierwsza w oczywisty sposób – mózg człowieka/postczłowieka miałby być substratem dla jej pojawienia się. Zaadaptowanie sztucznych systemów na potrzeby ludzkiego rozwoju kognitywnego mogłoby natomiast prowadzić do emergencji superinteligentnych systemów hybrydowych. Istnieje także trzecia możliwość osiągnięcia poziomu superinteligencji – oparta wyłącznie o nośnik sztuczny.

Celem wykładu będzie zarysowanie kilku najbardziej obiecujących dziedzin badań, które mogą doprowadzić do rozwoju każdej z wymienionych form superinteligencji. Przedstawię uzasadnienie tezy, iż na dzień dzisiejszy wydaje się, iż najsilniejszy bodziec dla rozwoju superinteligencji biologicznej będzie płynąć z rezultatów biotechnologii, konkretniej: manipulacji genetycznej z wykorzystaniem iteracyjnej selekcji embrionów. Hybrydową technologią prowadzącą to superinteligencji może stać się rozwinięty interfejs mózg-komputer-mózg, tworzący swojego rodzaju “internet umysłów”. Z kolei, dla pojawienia się sztucznej superinteligencji, atrakcyjnymi polami badań wydają się komputerowe symulacje mózgu i uczenie maszynowe.

W wystąpieniu przedstawię także szacunki (mocno spekulacyjne) dotyczące prawdopodobieństwa, ewentualnego terminu i konsekwencji do jakich mogłoby prowadzić wyłonienie się superinteligencji z każdego z wymienionych wyżej obszarów dociekań.
Na końcu spotkania przewidziana jest dyskusja, w której serdecznie zachęcamy każdego z uczestników do podzielenia się własnymi przemyśleniami.

Zwiastun do filmu Lo i stało się. Zaduma nad światem w sieci


Spotkanie 14

14 marca 2017

Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) przedstawił referat zatytułowany Dylematy moralne AI, w którym odniósł się do odpowiedzialności etycznej w epoce cyfrowej – problematyki poruszanej m. in. przez Daniela Dennetta w artykule When HAL Kills, Who’s to Blame: Computer Ethics.

Los człowieka coraz bardziej wiąże się z algorytmami i automatyzacją, więc dlatego warto rozważyć konsekwencje z nimi związane. Przewidywana jest szeroka dyskusja w nawiązaniu do problematyki etycznej w epoce informacyjnej (Facebook).


Spotkanie 15

11 kwietnia 2017

Mariusz Markiewicz (RL) | Plotyn (SL) przedstawił referat zatytułowany Antropologia w ujęciu B. Latora a filozofia technologii.

Abstrakt:
Podstawą referatu będzie odwołanie się do treści książki Nigdy nie byliśmy nowocześni (2011) autorstwa B. Latoura. Podążając za autorem rozpocznę od poruszenia kwestii związanych z metodologią nauk – o problemie separacji różnych dziedzin świata nauki oraz o problemie (możliwościach) szerszego spojrzenia. Następnie przytoczę argumentację krytyczną mającą na celu podważenie interdyscyplinarności w rozumieniu Latoura. Dalej przytoczę zaproponowany „trójpodział” nauk – oraz o problemach związanych z separacją tychże.

W następnej części przybliżę pojęcie „natury-kultury” oraz zarysuję powody trudności badania przez nas naszej kultury (natury-kultury) co wiążę się bezpośrednio również z zagadnieniem trudności związanych z antropologią świata nowoczesnego. Dalej przedstawię koncepcję nowoczesności – a więc postaram się rozjaśnić treść samego tytułu książki, oraz trudności związanych z tym czy jesteśmy nowocześni i dlaczego tacy nie jesteśmy. Opowiem również o dwu rodzajach praktyce nowoczesnych: translacjach i puryfikacjach.

W kolejnej części przybliżę genezę podziału nauk (zarówno podziału nauk jak i kwestii polityki od nauki itp. – separacji która konstytuuje niejako nauki szczegółowe (na przykładzie Boyla i Hobbesa).
W kolejnej części przybliżę poglądy autora co do problemów filozofów. Następnie powrócę do tematu natury-kultury by przybliżyć tę, moim zdaniem, interesującą koncepcję. Przybliżę również krytykę antropologii zaproponowaną przez autora. Kolejnym etapem będzie przybliżenie zasady symetrii.

By prezentacja nie miała jedynie charakteru odtwórczego książki, którą każdy może przeczytać, postaram się podjąć refleksję nad tym, jak szerokie, chciałoby się rzecz holistyczne, spojrzenie nie tylko na świat człowieka – ale na świat w ogóle zmienić może nasze spojrzenie na rzeczywistość. W moim odczuciu myśl Latoura motywować może czytelników do odczucia przebudzenia – przebudzenia z poczucia doniosłości ludzkiej natury. Dlaczego człowiek czuje się uprzywilejowany wśród „drabiny bytów”?

W ostatniej części chciałbym również nawiązać do problemów filozofii technologii – a więc do odczytania na nowo dwu światów (jednego?): świata człowieka i świata technologii. Czy człowiek ten drugi świat stworzył bądź też realizuje się jakiś jakaś kolej rzeczy (choćby ta „kolej” była niezdeterminowana).


Spotkanie 16

9 maja 2017

Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) poruszył wybrane zagadnienia z pierwszego tomu dzieła Bernarda Steiglera pt. La technique et le temps, 1: La faute d’Epiméthée.

Zdaniem filozofia, technika wyznacza horyzont ludzkiej egzystencji. Pojawienie się techniki nie tylko umożliwiło pojawienia się człowieka ale także jest źródłem czasu jako takiej. Jest to ważne by zrozumieć ludzkość i technikę jako dynamicznym proces relacyjny.

Książka dzielona jest na 2 części:
Część 1: Zarys wybranych konpecji odnośnie rozwoju technologii (i źródło homonizacji) z historycznego punktu widzenia. Wybrane myśliciele to: Andre Leroi-Gourhan, Gilbert Simondon, and Bertrand Gille. Stiegler dochodzi do wniosku, że relacja między człowiekiem a tym co jest “techniką” jest nierozstrzgalne. To znaczy, że w ramach historii nie można rozróżnić czy człowiek jest podmiotem czy przedmiotem historii (w opozycji do techniki).

Część 2: Krytyka M. Heideggera w nawiązaniu do powyższych uwag. Szczególnie krytykuje pojęcie “autentyczności” temporalnej, co zdaniem Steigler jest dostępne tylko za pośrednictwem przedmiotów, bez których pozbawieni jesteśmy dostępu do przeszłości jak i przyszłości. Ważnym elementem tej części jest mit Promoteusza.


Spotkanie 17

20 czerwca 2017

Ostatnie spotkanie sekcji w tym semestrze.

Na ostatnim spotkaniu poruszymy kwestie działalności sekcji w przyszłym roku akademickim. Jeśli ktoś chciałby prowadzić sekcje w roku 2017/18, to zapraszamy! Zachęcamy także by dołączyć do Koła Naukowego Studentów Filozofii http://www.iphils.uj.edu.pl/knsf/

Na tym spotkaniu Abenteuerzeit (SL) / Adrian Mróz (RL) przedstawi rozdział z książki “Techno-fix” odnośnie (nie)szczęścia w nawiązaniu do postępu technologicznej.

Obszerne dowody wskazują, że bogactwo materialne (posiadania dużo pieniędzy), konsumpcjonizm i wzrost gospodarczy dostarczone przez postęp naukowy i technologiczny niepomyślnie nie poprawiły samopoczucia psychologicznego człowieka. Jednocześnie postęp tego rodzaju osłabił albo zniszczył wielu innych niematerialistycznych i tradycyjnych źródeł szczęścia.

Przewidziana jest dyskusja / debata odnośnie pozytywnych jak i szkodliwych aspektów użytkowania technologii i opierania się na progresie naukowym jako narzędzia regulacji emocji przez ludzi. Jakie są argumenty za i przeciw?
Np: Czy życie było lepsze czy gorsze przed Facebook? przed Internetem? Przed rewolucji przemysłowej? Przed rewolucji agrarnej? Czy najszczęśliwsi to Ci, którzy żyją lub żyli w społeczeństwie przed-technologicznym (np. zbieracko-łowieckim, około 75 000 – 10 000 lat temu). Jako uzupełnienie jest dołączona po polsku lektura o tym okresie Y.N. Harariego.