Sekcja Filozofii Techniki Koła Naukowego Studentów Filozofii UJ


Spotkanie 10

18 października 2016

Adrain Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) przedstawił swoją recenzję książki Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2015), autorstwa Yuvala Noaha Harari (Facebook)

Wypowiedź Autora książki:

Referat Abenteuerzeita na temat książki:


Spotkanie 11

8 listopada 2016

Dorota Tomaszewska (RL) | Noc Walpurgii (SL) przedstawiła swoją recenzje książki Nicholasa Carra, Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg (Facebook).


 

Spotkanie 12

6 grudnia 2016

Adrian Mróz (RL) | Abenteurzeit (SL), wygłosił referat Superinteligentny Lewiatan: zarys problemu autonomii człowieka a autonomizacja urządzeń, w którym przedstawił koncepcje Tomasza Hobbesa w kontekście współczesnego społeczeństwa. Zestawiono powyższe zagadnienia z ideą “Smart Cities” francuskiego filozofa, Bernarda Stieglera. Próbowano odpowiedzieć na pytania „Czy lub kiedy człowiek przestanie być autonomicznym podmiotem?”, albo „Czy człowiek w ogóle może być samodzielny?” (Facebook)


Spotkanie 13

17 grudnia 2016

Przemysław Zawadzki (RL) | LightYagami (SL) przedstawił referat pt. Lo i s̶t̶a̶ł̶o̶ ̶s̶i̶ę̶ co się stanie? Zaduma nad biologiczną i sztuczną superinteligencją przyszłości. (Facebook)

Abstrakt:

Superinteligencja to najbardziej ogólnie hipotetyczna inteligencja, która znacznie przekracza kognitywne możliwości współczesnych ludzi w praktycznie każdej dziedzinie aktywności umysłowej, włączając w to naukową kreatywność, wiedzę ogólną i zdolności społeczne. Można wyróżnić co najmniej dwie kategorie superinteligentnych systemów – biologiczną i sztuczną – obie mogą być związane z umysłem ludzkim. Pierwsza w oczywisty sposób – mózg człowieka/postczłowieka miałby być substratem dla jej pojawienia się. Zaadaptowanie sztucznych systemów na potrzeby ludzkiego rozwoju kognitywnego mogłoby natomiast prowadzić do emergencji superinteligentnych systemów hybrydowych. Istnieje także trzecia możliwość osiągnięcia poziomu superinteligencji – oparta wyłącznie o nośnik sztuczny.

Celem wykładu będzie zarysowanie kilku najbardziej obiecujących dziedzin badań, które mogą doprowadzić do rozwoju każdej z wymienionych form superinteligencji. Przedstawię uzasadnienie tezy, iż na dzień dzisiejszy wydaje się, iż najsilniejszy bodziec dla rozwoju superinteligencji biologicznej będzie płynąć z rezultatów biotechnologii, konkretniej: manipulacji genetycznej z wykorzystaniem iteracyjnej selekcji embrionów. Hybrydową technologią prowadzącą to superinteligencji może stać się rozwinięty interfejs mózg-komputer-mózg, tworzący swojego rodzaju “internet umysłów”. Z kolei, dla pojawienia się sztucznej superinteligencji, atrakcyjnymi polami badań wydają się komputerowe symulacje mózgu i uczenie maszynowe.

W wystąpieniu przedstawię także szacunki (mocno spekulacyjne) dotyczące prawdopodobieństwa, ewentualnego terminu i konsekwencji do jakich mogłoby prowadzić wyłonienie się superinteligencji z każdego z wymienionych wyżej obszarów dociekań.
Na końcu spotkania przewidziana jest dyskusja, w której serdecznie zachęcamy każdego z uczestników do podzielenia się własnymi przemyśleniami.

Zwiastun do filmu Lo i stało się. Zaduma nad światem w sieci


Spotkanie 14

14 marca 2017

Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) przedstawił referat zatytułowany Dylematy moralne AI, w którym odniósł się do odpowiedzialności etycznej w epoce cyfrowej – problematyki poruszanej m. in. przez Daniela Dennetta w artykule When HAL Kills, Who’s to Blame: Computer Ethics.

Los człowieka coraz bardziej wiąże się z algorytmami i automatyzacją, więc dlatego warto rozważyć konsekwencje z nimi związane. Przewidywana jest szeroka dyskusja w nawiązaniu do problematyki etycznej w epoce informacyjnej (Facebook).


Spotkanie 15

11 kwietnia 2017

Mariusz Markiewicz (RL) | Plotyn (SL) przedstawił referat zatytułowany Antropologia w ujęciu B. Latora a filozofia technologii.

Abstrakt:
Podstawą referatu będzie odwołanie się do treści książki Nigdy nie byliśmy nowocześni (2011) autorstwa B. Latoura. Podążając za autorem rozpocznę od poruszenia kwestii związanych z metodologią nauk – o problemie separacji różnych dziedzin świata nauki oraz o problemie (możliwościach) szerszego spojrzenia. Następnie przytoczę argumentację krytyczną mającą na celu podważenie interdyscyplinarności w rozumieniu Latoura. Dalej przytoczę zaproponowany „trójpodział” nauk – oraz o problemach związanych z separacją tychże.

W następnej części przybliżę pojęcie „natury-kultury” oraz zarysuję powody trudności badania przez nas naszej kultury (natury-kultury) co wiążę się bezpośrednio również z zagadnieniem trudności związanych z antropologią świata nowoczesnego. Dalej przedstawię koncepcję nowoczesności – a więc postaram się rozjaśnić treść samego tytułu książki, oraz trudności związanych z tym czy jesteśmy nowocześni i dlaczego tacy nie jesteśmy. Opowiem również o dwu rodzajach praktyce nowoczesnych: translacjach i puryfikacjach.

W kolejnej części przybliżę genezę podziału nauk (zarówno podziału nauk jak i kwestii polityki od nauki itp. – separacji która konstytuuje niejako nauki szczegółowe (na przykładzie Boyla i Hobbesa).
W kolejnej części przybliżę poglądy autora co do problemów filozofów. Następnie powrócę do tematu natury-kultury by przybliżyć tę, moim zdaniem, interesującą koncepcję. Przybliżę również krytykę antropologii zaproponowaną przez autora. Kolejnym etapem będzie przybliżenie zasady symetrii.

By prezentacja nie miała jedynie charakteru odtwórczego książki, którą każdy może przeczytać, postaram się podjąć refleksję nad tym, jak szerokie, chciałoby się rzecz holistyczne, spojrzenie nie tylko na świat człowieka – ale na świat w ogóle zmienić może nasze spojrzenie na rzeczywistość. W moim odczuciu myśl Latoura motywować może czytelników do odczucia przebudzenia – przebudzenia z poczucia doniosłości ludzkiej natury. Dlaczego człowiek czuje się uprzywilejowany wśród „drabiny bytów”?

W ostatniej części chciałbym również nawiązać do problemów filozofii technologii – a więc do odczytania na nowo dwu światów (jednego?): świata człowieka i świata technologii. Czy człowiek ten drugi świat stworzył bądź też realizuje się jakiś jakaś kolej rzeczy (choćby ta „kolej” była niezdeterminowana).


Spotkanie 16

9 maja 2017

Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) poruszył wybrane zagadnienia z pierwszego tomu dzieła Bernarda Steiglera pt. La technique et le temps, 1: La faute d’Epiméthée.

Zdaniem filozofia, technika wyznacza horyzont ludzkiej egzystencji. Pojawienie się techniki nie tylko umożliwiło pojawienia się człowieka ale także jest źródłem czasu jako takiej. Jest to ważne by zrozumieć ludzkość i technikę jako dynamicznym proces relacyjny.

Książka dzielona jest na 2 części:
Część 1: Zarys wybranych konpecji odnośnie rozwoju technologii (i źródło homonizacji) z historycznego punktu widzenia. Wybrane myśliciele to: Andre Leroi-Gourhan, Gilbert Simondon, and Bertrand Gille. Stiegler dochodzi do wniosku, że relacja między człowiekiem a tym co jest “techniką” jest nierozstrzgalne. To znaczy, że w ramach historii nie można rozróżnić czy człowiek jest podmiotem czy przedmiotem historii (w opozycji do techniki).

Część 2: Krytyka M. Heideggera w nawiązaniu do powyższych uwag. Szczególnie krytykuje pojęcie “autentyczności” temporalnej, co zdaniem Steigler jest dostępne tylko za pośrednictwem przedmiotów, bez których pozbawieni jesteśmy dostępu do przeszłości jak i przyszłości. Ważnym elementem tej części jest mit Promoteusza.


Spotkanie 17

20 czerwca 2017

Ostatnie spotkanie sekcji w tym semestrze.

Na ostatnim spotkaniu poruszymy kwestie działalności sekcji w przyszłym roku akademickim. Jeśli ktoś chciałby prowadzić sekcje w roku 2017/18, to zapraszamy! Zachęcamy także by dołączyć do Koła Naukowego Studentów Filozofii http://www.iphils.uj.edu.pl/knsf/

Na tym spotkaniu Abenteuerzeit (SL) | Adrian Mróz (RL) przedstawi rozdział z książki “Techno-fix” odnośnie (nie)szczęścia w nawiązaniu do postępu technologicznej.

Obszerne dowody wskazują, że bogactwo materialne (posiadania dużo pieniędzy), konsumpcjonizm i wzrost gospodarczy dostarczone przez postęp naukowy i technologiczny niepomyślnie nie poprawiły samopoczucia psychologicznego człowieka. Jednocześnie postęp tego rodzaju osłabił albo zniszczył wielu innych niematerialistycznych i tradycyjnych źródeł szczęścia.

Przewidziana jest dyskusja / debata odnośnie pozytywnych jak i szkodliwych aspektów użytkowania technologii i opierania się na progresie naukowym jako narzędzia regulacji emocji przez ludzi. Jakie są argumenty za i przeciw?
Np: Czy życie było lepsze czy gorsze przed Facebook? przed Internetem? Przed rewolucji przemysłowej? Przed rewolucji agrarnej? Czy najszczęśliwsi to Ci, którzy żyją lub żyli w społeczeństwie przed-technologicznym (np. zbieracko-łowieckim, około 75 000 – 10 000 lat temu). Jako uzupełnienie jest dołączona po polsku lektura o tym okresie Y.N. Harariego.

 


Spotkanie 18

28 listopada 2017

Spotkanie prowadził: Mariusz Markiewicz (RL) | Yacina (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/2092731027628227/

Abstrakt:

Na spotkaniu skupiliśmy się na analizie 2 książek: “Koniec pracy” i “Przyszłość życia”. Przedmiotem refleksji była zmieniająca się rola człowieka w świecie. Czy należałoby opodatkować pracę robotów? Jaką rolę odegrał w świecie człowiek – a jaką roboty? Te i inne pytania postawiono na  spotkaniu.

Bibliografia:

Edward O. Wilson, Przyszłość życia, przekł. Janusz Ruszkowski(2003)
Jeremy Rifkin, Koniec pracy : schyłek siły roboczej na świecie i początek ery postrynkowej, przeł. Ewa Kania (2001)
Jeremy Rifkin, Trzecia rewolucja przemysłowa : jak lateralny model władzy inspiruje całe pokolenie i zmienia oblicze świata, z jęz. ang. przeł. Adam Olesiejuk i Katarzyna Różycka (2012)
Jeremy Rifkin, Wiek dostępu : nowa kultura hiperkapitalizmu, w której płaci się za każdą chwilę życia, przełożyła Ewa Kania (2003)
Jeremy Rifkin, Ted Howard, Entropia : nowy światopogląd, tł. z jęz. ang. Beata Baczyńska (2008)
José Ortega y Gasset, Bunt mas i inne pisma socjologiczne, przeł. Piotr Niklewicz i Henryk Woźniakowski (1982)


Spotkanie 19

5 grudnia 2017

Spotkanie prowadziła: mgr Liliana Kozak (RL) | Gwaderlaine (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/828361754012604/

Abstrakt:
Jeżeli ludzkie mózgi pracują w podobny sposób, poznawanie bodźców według których to się dzieje jest fundamentalne. Doświadczenie sztuki poprzez neuroestetykę staje się źródłem wiedzy o procesie doświadczenia życiowego, budowania tożsamości, próbą poznania uwarunkowań. Vilayanur S. Ramachandran i William Hirstein poszukują uniwersalnej reguły, głębokiej struktury spajającej doświadczenie artystyczne, wspólnej, dla obszaru odbioru sztuki wizualnej. Zebranych przez autorów osiem zasad percepcji wzrokowej stanowi punkt wyjścia do poznawania neuroestetycznych zasad doświadczenia estetycznego. Uzupełnia je między innymi zagadnienie bodźca empatyzującego. Aby poznać specyfikę neuroestetyki, przywołane zostały jej obszary badawcze, określone przez Piotra Przybysza i Piotra Markiewicza. Doświadczenie tworzenia w opisie Semira Zekiego przeanalizowano z punktu widzenia podążania za przekształcającym się syntetycznym pojęciem mózgowym, oraz poczuciem niemożności jego pełnego uchwycenia w dziele sztuki.

 


Spotkanie 20

19 grudnia 2017

Spotkanie przygotowali: mgr Teodora Zawieja (RL) | Noc Walpurgii (SL), mgr Liliana Kozak (RL) | Gwaderlaine (SL), mgr Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL), Adam Jarmuła (RL) | Harmonijka (SL), Mariusz Markiewicz (RL) | Yacina (SL).

Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/136256860372587/

Abstrakt:

Podczas spotkania prelegenci podzielili się refleksją nad sytuacją dylematu moralnego w światach przedstawionych w najnowszych produkcjach kultury masowej. Zmierzyli się zatem z dylematami, które nie mają (a być może mają) miejsca w świecie aktualnym natomiast istnieją w światach wyobrażonych. Spotkanie zostało przygotowane kolektywnie. Poniżej znajduje się lista prelegentów wraz z tytułami do których prelegenci się odnosili:

Equilibrium
mgr Teodora Zawieja (RL) | Noc Walpurgii (SL) UAM, UJ

Extinct, Cleverman
mgr Liliana Kozak (RL) | Gwaderlaine (SL) UMCS

Black Mirror
mgr Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL) UJ

Star Trek The Next Generation
Adam Jarmuła (RL) | Harmonijka (SL) UJ

The 100, Westworld
Mariusz Markiewicz (RL) | Yacina (SL) UJ

 


Spotkanie 21

9 stycznia 2018

Spotkanie prowadził: mgr Adrian Mróz (RL) | Abenteuerzeit (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/2003256253263607/

Abstrakt:

„trzeba by w poezji istniała miara, która zapobiega liczeniu”*
Paul Claudel. Złota Czaszka (1890)

W obliczu algorytmów i mediów społecznościowych liczy się rozliczalność i transparentność. Spotkanie oparte jest głównie na książce Cathy O’Neil „Broń matematycznej zagłady: Jak algorytmy zwiększają nierówności i zagrażają demokracji”, książce Marcusa Gilroy-Ware’a „Filling the Void: Emotion, Capitalism and Social Media”, oraz na wybrane zagadnienie przedstawione na konferencji o tej samej tematyce: https://enmi-conf.org/wp/enmi17/.

Przedyskutujemy jak Sztuczna Inteligencja jest nazwą mylącą i lepsze byłoby „skuteczne rachowanie”. Większość modeli, autonomiczne systemy przetwarzanie Big Data, powiela tylko założenia wstępne twórców (czasami błędne) za pośrednictwem modeli tworzące samopowielające sprzężenia zwrotne, które mogą być zagrożeniem dla nauki, życia społecznego i dla nas samych. Wówczas można mówić o inteligentnym jak i o nieodpowiedzialnym zastosowaniu narzędzi, które mogą niezależnie od człowieka podejmować decyzje, w tym tzw. głupie. Prócz tego, nie każda sprawa oceniona przez człowieka jest łatwo obliczalna, jak np. pomiaru skuteczność wykształcenie za pomocą rankingu uniwersytetów. Na przykład, zamiast ideał edukacji w ujęciu Lyndona B. Johnsona jako „sposobu na osiągnięcie głębszego osobistego spełnienia, większej osobistej efektywności oraz wzmocnienia poczucia własnej wartości” modele korzystają z łatwe do mierzenia czynników pośrednich, które wydają się być skorelowane z sukcesem, jak np. wyniki egzaminów maturalnych, odsetek studentów kończące studia, wskaźnik przyjęć, proporcje studentów do wykładowców, itd. Skutkuje to zasłonięcie wartości liczbami, które często są wyssane z palca miarami lub nieuzasadnione empirycznie.

* “Il faut qu’il y ait dans le poème un nombre tel qu’il empêche de compter”.. Tłumaczenie własne, A.M.


Spotkanie 22

30 stycznia 2018

Spotkanie prowadził: mgr Dorian Mączka (RL) | FeatheredSnek (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/2003256253263607/

Abstrakt:

Namysł nad relacją teraźniejszości, przeszłości i przyszłości jest jednym z najważniejszych elementów filozoficznego badania technologii. Jak przeszłe wyobrażenia kształtują teraźniejsze projekty świata przyszłości? Jak z perspektywy teraz patrzymy na dawne technologie? W moim referacie chciałbym podjąć problem pewnej specyficznej odmiany relacji pomiędzy przeszłością a przyszłością. Na podstawie przykładów z tekstów kultury – wybranych powieści science fiction, gier komputerowych oraz filmów –zamierzam pokazać, w jaki sposób to, co z naszej perspektywy wydaje się bliską bądź daleką przyszłością przedstawiane jest w kulturowych narracjach jako przeszłość z perspektywy bohaterów. Spojrzenie takie stanowi, jak sądzę, interesujące i skuteczne narzędzie do interpretowania techniki w różnych jej aspektach.


Spotkanie 23

20 marca 2018

Spotkanie prowadziła: mgr Liliana Kozak (RL) | Gwaderlen (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/2003256253263607/

Abstrakt:

W jaki sposób rozwój technologii wpłynął na zmysłowe odczuwanie świata. Które bodźce są odczuciami powiązanymi z jej użytkowaniem w szczególności?
Przestrzeń wirtualna jest ufundowana na zmyśle wzroku i słuchu, jak wpływa taka sytuacja na człowieka?
Zmysł dotyku, oraz zagadnienie ruchu wobec zmiany metod przemieszczania się człowieka pokazują dwie główne zmiany. Jedną jest większa mobilność w sensie możliwości podróżowania dzięki samochodom, samolotom, drugą mniejsza ilość ruchu w sensie chodzenia, pieszych podróży.
Przedstawię zagadnienie postmedialności, jest to termin określający rzeczywistość w której sztuka nowych mediów przestaje określać wybrany obszar sztuki, ponieważ trudno wyodrębnić sztukę, która nie posiada swoje postaci zapisanej w cyfrowym medium.
Również termin medium jest dwojaki, medium kontaktu i medium sztuki niejednokrotnie stają się tożsame.
Relację zmysłów i technologii będę analizowała poprzez perspektywę estetyczną.

Bibliografia:
P.Celiński, Cyfrowy kod i bazy danych, wyd. UMCS, Lublin 2013
red. P. Celiński, Mindware. Technologie dialogu, Lublin 2012
R. Kluszczyński, 2010, Sztuka interaktywna Od dzieła instrumentu do interaktywnego spektaklu, Warszawa,
R.Kluszczyński, Między autonomią a hybrydycznością. Wprowadzenie do sztuki nowych mediów, Kwartalnik filmowy nr 82, Warszawa 2013
L. Manovicz, Post-media aesthetic, http://manovich.net/index.php/projects/post-media-aesthetics
D. Quaranta, Beyond New Media Art., wyd. Link Editions, Brescia 2013
M.Sładanek,Transmedialność i postmedialność-dialektyka konwergencji oraz dywergencji w nowych mediach [w:]Sztuka w przestrzeni transmedialnej, red. T.Załuski, Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Łódź 2010,
E.Wójtowicz, Sztuka w kulturze postmedialnej, Gdańsk : Wydawnictwo Naukowe Katedra 2016
P. Zawojski, 2000, Destrukcja versus wspomaganie ciała w cyberprzestrzeni. Przypadek Stelarca, „Kultura Współczesna”, nr 1–2, źródło:http://www.zawojski.com/2006/04/19/destrukcja-versus-wspomaganie-ciala-w-cyberprzestrzeni-przypadek-stelarca/


Spotkanie 24

8 maja 2018

Spotkanie prowadziła: mgr Teodora Zawieja (RL) | Noc Walpurgii(SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/795214574020989/

Abstrakt:

W ramach kolejnego spotkania Sekcji Filozofii Techniki KNSF UJ proponujemy przyjrzenie się związkom techniki z duchowością. Zamiast powielać standardową narrację, która stawia naukę i religię w opozycji, przyjrzymy się temu, jak w ukryty lub bezpośredni sposób w świecie technologii podejmowane są wątki, które tradycyjnie przynależne były obszarom mistyki i teologii.
Porozmawiamy o technologicznej perspektywie nieśmiertelności, o tym, czy bogowie przemawiają przez maszyny, czy też maszyny zastępują bogów, o religijnym wymiarze transhumanizmu i posthumanizmu i o tym, czy w techno-utopii jest miejsce na śmierć.
Punktem wyjścia dla dyskusji będzie książka Rafała Ilnickiego „Bóg cyborgów. Technika i transcendencja”, dostępna dla chętnych pod tym linkiem:
https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/4779/1/Rafal_Ilnicki.pdf


Spotkanie 25

12 czerwca 2018

Spotkanie prowadził: Mariusz Markiewicz (RL) | Yacina (SL)
Strona wydarzenia: https://www.facebook.com/events/1055627701256236/

Podczas spotkania podsumowaliśmy naszą pracę z roku akademickiego 2017/2018 oraz przedyskutowaliśmy pomysły na działalność Sekcji Filozofii Techniki w roku następnym. Jako przewodniczący sekcji zaproponowałem zainicjowanie Polskiego Towarzystwa Filozofii Techniki – prace nad tym przedsięwzięciem trwać będą podczas wakacyjnej przerwy a pierwsze prace związane z formalizacją planujemy na wrzesień tego roku. Wszystkich zainteresowanych współpracą zachęcamy do kontaktu.